با عضویت در خبرنامه مدیریت پروژه ایران از آخرین اخبار و سمینارها با خبر شوید
پيشگفتار
اين پژوهش تلاشي است در راستاي ارائه سيستمي كاربردي به منظور پياده سازي مديريت ريسك در پروژه ها. پس از بررسي هاي انجام شده در ميان استانداردهاي مختلف مديريت پروژه و تجربة عملي آنها در پروژه هاي مختلف، استفاده از استاندارد PMBOK با توجه به نوع نگرش اين استاندارد به قضيه مديريت ريسك مناسب تشخيص داده شد. لذا اين استاندارد به عنوان استاندارد الگو در اين پژوهش و در ارائه اين سيستم كاربردي در نظر گرفته شده است. آنچه اين استاندارد و نحوه نگرش آن به مديريت ريسك را از بقيه مراجع موجود در اين زمينه متمايز مي سازد ديدگاه پروژه اي و آناليزي اين استاندارد مي باشد كه عليرغم توجه به همه جنبه هاي پروژه سعي مي كند به صورت كلي راهكارهايي محاسباتي جهت واكاوي كيفي و كمي اهداف پروژه به دست دهد. با توجه به اينكه ماهيت هر استانداردي، كلي نگري به گونه اي كه قابل اجرا در حوزه هاي مختلف دامنه شمول خود باشد را مي طلبد نمي توان از اين استاندارد انتظار داشت كه به صورت كاملاً كاربردي و جزء نگر به ارائه يك سيستم مديريت ريسك پرداخته باشد. اختلاف معناي "استاندارد" و "سيستم" نيز در همين نكته نهفته است: "استاندارد" خطوط كلي را ترسيم مي كند ولي "سيستم" با ديدي فرايندي راهكارهايي كاربردي در راستاي رسيدن از ورودي ها به خروجي ها را ارائه مي كند. در اين پژوهش تلاش شده است تا از بخش مديريت ريسك استاندارد PMBOK:2000 يك سيستم مديريت ريسك ارائه گردد كه عليرغم روشهاي تحليل كيفي و كمي ريسك، نحوه كنترل، پيگيري و مهار ريسك را نيز شامل شود. در واقع هدف از ارائه اين سيستم را مي توان در دو بخش عنوان نمود:
- مديريت ريسك پروژه به گونه اي كه ريسك ها مهار و از فرصت ها استفاده بهينه شود.
- دستيابي به تكنيكي جهت انجام برنامه ريزي پروژه در حالت احتمالي.
همانگونه كه مي دانيم روش هاي كلاسيك مختلفي در برنامه ريزي و كنترل پروژه وجود دارد كه در حالت داده هاي قطعي مي توان به (Critical Path Method) CPM و در حالت داده هاي احتمالي به PERT و GERT اشاره نمود. در اين سيستم روش تبديل برنامه پروژه از حالت CPM به PERT و GERT مورد اشاره قرار مي گيرد.
در واقع در اين بخش از سيستم، دومين هدف كه عبارت از دستيابي به تكنيكي جهت انجام برنامه ريزي پروژه در حالت احتمالي بود پاسخ داده مي شود. پيش از پرداختن به سيستم مديريت ريسك كاربردي با استناد به استاندارد PMBOK: 2000 ، توجه به سه نكته حائز اهميت است:
۱- استاندارد جهت تبديل شدن به سيستم بايد دچار ديدگاهي كاربردي تر و جزء نگرگردد.
۲- استاندارد در تبديل شدن به سيستم خواه ناخواه دچار شرايط اقليمي يا به عبارتي واقعيت هاي محيطي محيط اجرايي سيستم مي گردد.
۳- هر سيستمي با توجه به شرايط محيطي مي تواند به شكلهاي مختلفي اجرا گردد.
به عنوان مثال سيستم مديريت ريسكي كه ارائه مي شود تحت تاثير عواملي چون: نوع قرارداد پروژه، وضعيت شركت مجري و منابع آن، نوع پروژه و . . . مي تواند به شكلهاي مختلفي اجرا شود. سعي شده است سيستمي كه ارائه مي شود به گونه اي باشد كه قابليت اجراي آن در حالات مختلف و فقط با تغيير داده هاي ورودي سيستم وجود داشته باشد.
در اين پژوهش با مفاهيم گوناگوني درگير مي شويم كه جهت برقراري ارتباط مناسب تر و درك صحيح آنها در طول متن و به فراخور بحث به عنوان نكات و تعاريف به آنها اشاره خواهد شد.
[--pagebreak--]
مروري بر استاندارد PMBOK:2000
استاندارد مديريت پروژه PMBOK:2000 مديريت پروژه را در قالب ۹ حوزه مورد بررسي قرار مي دهد كه حوزه نهم آن مديريت ريسك است. اين استاندارد در هر يك از حوزه هاي نه گانه، فرآيند مربوط را در قالب ورودي ها، تكنيك ها و ابزارها و خروجي ها مورد اشاره قرار مي دهد. در اين بخش به اشاره به ورودي ها، تكنيك ها و ابزارها و خروجي هاي مورد اشاره در شش مرحله ي مديريت ريسك طبق استاندارد PMBOK: 2000 بسنده مي شود:
- برنامه ريزي مديريت ريسك: تصميم گيري دربارة نحوة نگرش به برنامه ريزي و مديريت ريسك در پروژه
- شناسايي ريسك: تعيين و شناسايي ريسك هاي موثر بر پروژه و مستند سازي آنها
- آناليز كيفي ريسك:اندازه گيري احتمال وقوع و ميزان تاثير كيفي ريسك ها بر اهداف پروژه
- آناليز كمي ريسك:اندازه گيري احتمال وقوع و ميزان تاثير كمي ريسك ها بر اهداف پروژه
- برنامه ريزي پاسخ به ريسك:طراحي فرايندها و تكنيك هايي جهت مهار كردن خطرات و استفاده از موقعيت هاي بهبود.
- پيگيري و كنترل ريسك: پيگيري ريسك هاي باقيمانده، تعيين ريسك هاي جديد، اجراي برنامه اي جهت تخفيف ريسك و ارزيابي اثر بخشي آنها در طول چرخه ي عمر پروژه.
ورودي ها، تكنيك ها و ابزارها و خروجي هاي هر يك از مراحل شش گانه ي مذكور در متن استاندارد قابل مشاهده است.
كارشناس برنامه ريزي
[دريافت متن استاندارد PMBOK 2000]
